Minor-88vandenberg88

Ons manifesto (Bijlage 1) is opgesteld door gezamenlijk te onderzoeken welke waarden belangrijk zijn voor een digitale tool die erfgoedgemeenschappen ondersteunt. Tijdens onze gesprekken werd duidelijk dat erfgoed draait om cultuur, mensen en verhalen, en dat een digitale oplossing daarom meer moet zijn dan alleen een informatiesysteem. Het moet een platform zijn dat samenwerken, uitwisseling en toegankelijkheid bevordert.

Deze waarden sluiten direct aan bij de opdracht van onze opdrachtgever, die het verbinden en versterken van erfgoedgemeenschappen centraal stelt. Bovendien past ons manifesto binnen de Public Stack-gedachte, waarin publieke waarden zoals inclusiviteit, transparantie,

toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid leidend zijn bij het ontwerpen van technologie. Onze kernwaarden, cultuur, inclusiviteit, communicatie, toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid , geven richting aan een mensgerichte, verantwoorde digitale tool.

Kern: Ethische dilemma’s

Tijdens het ontwikkelen van de tool komen we verschillende ethische dilemma’s tegen, vooral waar onze waarden botsen met praktische overwegingen zoals geld, gemak en aandacht.

Cultuur vs. Gemak

Erfgoedinformatie moet zorgvuldig en respectvol worden behandeld. Toch moet de tool eenvoudig werken. Te veel vereenvoudiging kan culturele nuance wegnemen, waardoor we een balans moeten zoeken tussen diepgang en gebruiksgemak.

Inclusiviteit vs. Geld

Echte inclusiviteit vraagt functies zoals meertaligheid en een toegankelijke interface. Deze opties kosten echter tijd en budget. Hierdoor ontstaat spanning tussen volledige inclusiviteit en beschikbare middelen.

Communicatie vs. Aandacht

De tool moet communicatie tussen gemeenschappen verbeteren, maar mag gebruikers niet overspoelen. We willen verbinding stimuleren zonder bij te dragen aan digitale overprikkeling.

Toegankelijkheid vs. Complexiteit

Erfgoed is soms complex. We willen deze informatie begrijpelijk maken, maar niet zó versimpelen dat inhoud verloren gaat. De uitdaging is toegankelijkheid zonder afvlakking.

Gebruikersvriendelijkheid vs. Controle

Gebruiksvriendelijke functies, zoals automatische suggesties, kunnen de autonomie van gebruikers beperken. Binnen de Public Stack staat juist gebruikerscontrole centraal. We moeten dus kiezen voor functies die ondersteunen, maar niet sturen.

Slot: Persoonlijke reflectie

Voor mij laten deze dilemma’s zien dat het ontwerpen van een publieke tool meer vraagt dan technische keuzes. Ik hecht vooral waarde aan inclusiviteit en toegankelijkheid, omdat erfgoed iets voor iedereen is. Hoewel praktische beperkingen altijd meespelen, vind ik dat publieke waarden leidend moeten blijven. Een erfgoedtool moet bijdragen aan verbinding, begrip en samenwerking. Dit manifesto biedt daarvoor een duidelijke basis en helpt ons keuzes te maken die passen bij de maatschappelijke rol van erfgoed.

Bijlage 1

Morele verbeeldingskracht

Ons concept
Ons concept is een AI-gedreven zoek- en matchmachine in PC-toepassing die
erfgoedambtenaren op een intuïtieve en speelse manier verbindt met relevante
erfgoedgemeenschappen, door een matchingmodule die werkt zoals een “dating simulator”: de
gebruiker voert voorkeuren, noden of interesses in, het systeem vertaalt deze automatisch naar
slimme AI-prompts en stelt vervolgens de meest passende gemeenschappen voor. Voor elke
gemeenschap tonen we overzichtelijke, direct inzetbare content, zoals een duidelijk
contactpunt, een korte contextschets en een toelichting waarom precies deze match gemaakt
is, zodat de ambtenaar meteen gericht kan communiceren of samenwerken. Met deze moderne,
gebruiksvriendelijke tool verkleinen we de afstand tussen erfgoedambtenaren en
erfgoedgemeenschappen, vergroten we de zichtbaarheid en toegankelijkheid van initiatieven en
ondersteunen we professionals bij het doelgericht verbinden en versterken van
erfgoedparticipatie.

Tarot cards of Tech
The Smash Hit

Door → niet duurzaam door AI gebruikt
Erfgoedgemeenschappen raken overbelast
The Backstabber
Foute of misleidende informatie
Verkeerd gematcht en paar × raakt elkaar
Fake accounts en events
The Siren
Afhankelijk van AI dus niet duurzaam
Uiteindelijk geen makers meer
The Forgotten
Erfgoedgemeenschappen die niet online zichtbaar zijn
Erfgoedgemeenschappen die over het beleid willen praten
The Big Bad Wolf
Erfgoedtag (iedereen kan wat op social media zetten) (fake dingen)
Hetzelfde voor events
The Radio Star
Het zelf zoeken (fysiek) gaat weg
Hetzelfde voor boeken
The Catalyst
Culturele gewoonten verschuiven doordat AI de eerste stap in participatie wordt
Gemeenschappen passen hun zichtbaarheid aan om beter gematcht te worden
The Service Dog
Minder zichtbare gemeenschappen worden eindelijk gevonden
Ambtenaren zien duidelijk welke groepen structureel onderbediend zijn
The Superfan
Overmatig vertrouwen in AI vervangt professionele intuïtie
Veelgebruikers versterken onbedoeld steeds dezelfde gemeenschappen
The BFFs
Verschillende werkstijlen leiden tot interne frictie
Gedeelde matches creëren nieuwe samenwerkingsvormen
The Scandal
Foutieve AI-matches veroorzaken publieke verontwaardiging
Automatisch gegenereerde info onthult per ongeluk gevoelige gegevens
Mother Nature
AI-berekeningen vergroten de ecologische voetafdruk
Gerichtere matches verminderen verspilling van tijd en middelen

3 belangrijkste ethische problemen en aanpassingen om de problemen te voorkomen

Oneerlijke verdeling van aandacht tussen erfgoedgemeenschappen
Mogelijk probleem:
De tool kan sommige gemeenschappen vaker tonen dan anderen, bijvoorbeeld omdat ze
actiever zijn op internet. Hierdoor krijgen kleinere of minder zichtbare groepen minder kansen
om met ambtenaren in contact te komen.
Ontwerpaanpassing:
We voegen een functie toe die automatisch controleert of bepaalde groepen te weinig worden
weergegeven. Als dat zo is, worden ze vaker voorgesteld als mogelijke match. Zo zorgen we
ervoor dat alle gemeenschappen een eerlijke kans krijgen om zichtbaar te zijn.
Onjuiste of misleidende AI-matches die voor problemen kunnen zorgen
Mogelijk probleem:
De AI kan verkeerde informatie gebruiken of gemeenschappen onjuist koppelen. Dit kan leiden
tot misverstanden, verkeerde beleidskeuzes of zelfs reputatieschade voor de betrokken
gemeenschap.
Ontwerpaanpassing:
We bouwen een overzichtelijk scherm waarin gebruikers precies kunnen zien waarom een
bepaalde match is gemaakt. De AI laat zien welke kenmerken, voorkeuren of gegevens zijn
gebruikt. Gebruikers moeten de match daarna handmatig bevestigen. Zo blijft de mens
verantwoordelijk voor de uiteindelijke keuze en verkleinen we de kans op fouten.
Milieu-impact door hoge rekenkracht van AI
Mogelijk probleem:
AI-systemen gebruiken veel energie, vooral wanneer er telkens nieuwe berekeningen moeten
worden gedaan. Dit zorgt voor een grotere ecologische voetafdruk.
Ontwerpaanpassing:
We maken de tool duurzamer door te werken met een gedeeltelijke database. Basisinformatie
over gemeenschappen wordt lokaal opgeslagen, zodat de AI alleen wordt gebruikt wanneer iets
echt nieuw of complex is. Dit vermindert het aantal AI-berekeningen, waardoor de tool minder
energie verbruikt en dus milieuvriendelijker wordt.

Groepsopdracht

Stuk

Maken

Commons Challange

Inleiding

OpenStreetMap is een digitale commons: een open en gedeelde databron die door een gemeenschap van vrijwilligers wordt opgebouwd en onderhouden. De waarde van deze commons ontstaat doordat gebruikers actief bijdragen en verbeteringen voor iedereen beschikbaar maken. In dit project heb ik bijgedragen aan deze commons door gebouwen toe te voegen in Lunteren, in en rondom het industriegebied De Stroet waar momenteel wordt bijgebouwd.

Before
In de oorspronkelijke situatie waren de nieuwe straten in het gebied al zichtbaar in OpenStreetMap, maar ontbraken de bijbehorende gebouwen. Hierdoor gaf de kaart een onvolledig beeld van het gebied en was niet duidelijk welke panden er daadwerkelijk aanwezig waren.

Proces

Als eerste stap heb ik een account aangemaakt bij OpenStreetMap. Tijdens het aanmaken van dit account kreeg ik automatisch een introductietutorial waarin werd uitgelegd hoe je objecten kunt toevoegen, aanpassen en verwijderen. Omdat dit mijn eerste keer werken met OpenStreetMap was, heeft deze tutorial mij geholpen om de basis van het platform te begrijpen en vertrouwd te raken met de werkwijze.

Vervolgens heb ik het gebied onderzocht waar ik gebouwen wilde toevoegen, specifiek het industriegebied De Stroet in Lunteren. Ik heb eerst bekeken welke objecten al aanwezig waren op de kaart. Daarna heb ik deze informatie vergeleken met de gegevens uit de BAG-viewer om te bepalen welke gebouwen nog ontbraken in OpenStreetMap.

De ontbrekende gebouwen heb ik handmatig toegevoegd. Hierbij heb ik telkens de vorm van het gebouw nagetekend op basis van de BAG-gegevens. Per gebouw heb ik relevante attributen ingevuld, zoals het adres en het identificatienummer van het pand. Dit maakt de data concreter, beter verifieerbaar en betrouwbaarder voor andere gebruikers van OpenStreetMap.

Tijdens het bewerken in OpenStreetMap was links in de editor het invoerpaneel zichtbaar met de gebouwgegevens, terwijl rechts de kaartweergave te zien was waarop ik de vorm en locatie van de gebouwen kon intekenen. Deze combinatie maakte het mogelijk om nauwkeurig te werken en de BAG-data correct te vertalen naar de kaart.

After
Na het toevoegen van de gebouwen zijn de panden nu duidelijk zichtbaar op de kaart. De gebouwen zijn ingetekend op basis van officiële gegevens uit de BAG-viewer en aangevuld met relevante attributen zoals adresgegevens en pandidentificatienummers. Dit zorgt voor een vollediger en realistischer kaartbeeld.

Terugblik

Mijn bijdrage voegt waarde toe doordat recente ontwikkelingen nu correct zichtbaar zijn op de kaart. Dit vergroot de actualiteit en betrouwbaarheid van OpenStreetMap, wat belangrijk is voor iedereen die gebruikmaakt van open kaartdata, zoals bewoners, bedrijven en applicaties voor navigatie en planning. Door ontbrekende gebouwen toe te voegen, wordt een concreet gat in de bestaande data opgevuld. Dit laat zien dat ik begrijp dat commons afhankelijk zijn van actieve bijdragen die inspelen op actuele en lokale veranderingen.

Mijn oplossing blijft volledig onafhankelijk van mij als maker, omdat alle gegevens direct zijn ingevoerd in OpenStreetMap zelf. De data wordt beheerd binnen de internationale OSM-infrastructuur en blijft beschikbaar, ook als ik zelf geen verdere bijdragen meer lever. Andere gebruikers kunnen mijn werk bekijken, aanpassen en uitbreiden.

Daarnaast zorgt de OpenStreetMap-gemeenschap voor kwaliteitsbewaking via revisies en feedback. Hierdoor kan mijn bijdrage worden verbeterd of gecorrigeerd door anderen. In mijn changesets heb ik duidelijke bronvermeldingen toegevoegd, zodat voor andere mappers inzichtelijk is hoe de data tot stand is gekomen. Dit maakt het voor anderen eenvoudig om verder te werken op basis van mijn bijdrage.

Voor het toevoegen van de gebouwen heb ik eerst onderzocht welke data al aanwezig was in OpenStreetMap. De nieuwe straten in het industriegebied waren al ingetekend, maar de gebouwen ontbraken nog. Vervolgens heb ik gebruikgemaakt van de BAG-viewer om te controleren welke gebouwen officieel geregistreerd en zichtbaar waren. Daarnaast heb ik luchtfoto’s van PDOK gebruikt om de ligging en vorm van de bebouwing te controleren.

Een uitdaging tijdens dit proces was het correct interpreteren van luchtfoto’s en BAG-data, omdat sommige gebouwen nog in aanbouw waren. Dit heb ik opgelost door alleen gebouwen toe te voegen die al duidelijk zichtbaar en geregistreerd waren, om fouten en speculatie te voorkomen. Door deze zorgvuldige aanpak blijft de kwaliteit van de commons gewaarborgd.

Mijn werkwijze is reproduceerbaar: andere vrijwilligers kunnen dezelfde stappen volgen om nieuwbouw in hun eigen omgeving toe te voegen. Hiermee draag ik niet alleen data bij, maar ook een methode.

OpenStreetMap maakt gebruik van de Open Database License (ODbL). Deze licentie is passend voor een digitale commons, omdat zij garandeert dat de data vrij te gebruiken, te delen en te bewerken is, zolang afgeleide werken onder dezelfde open voorwaarden beschikbaar blijven. Dit stimuleert samenwerking en voorkomt dat publieke data wordt afgesloten voor commercieel of privégebruik.

Door mijn bijdrage onder de ODbL te publiceren, zorg ik ervoor dat de toegevoegde gegevens onderdeel blijven van een open en gedeelde kennisbron. Deze keuze sluit aan bij het doel van de commons: maximale toegankelijkheid, transparantie en hergebruik voor iedereen.

Bronnenlijst

BAG Viewer. (z.d.). https://bagviewer.kadaster.nl/lvbag/bag-viewer/?searchQuery=lunter&objectId=2765&theme=BRT+Achtergrond&geometry.x=171068.709&geometry.y=456951.4525&zoomlevel=7.526539241795907

Externe Events

In dit blok ben ik naar drie externe evenementen gegaan die aansluiten bij de onderwerpen van de minor. In het vorige blok ben ik maar naar één extern evenement geweest.

De evenementen vonden plaats bij De Balie en Pakhuis de Zwijger en gingen over technologie in relatie tot feminisme, geopolitiek en kunstmatige intelligentie. Door deze verschillende onderwerpen naast elkaar te zien, heb ik een beter en breder beeld gekregen van hoe technologie invloed heeft op de samenleving. Dit helpt mij om de inhoud van de minor beter te begrijpen en toe te passen in mijn eigen werk.

Techwapens van het feminisme (De Balie)

Dit was een van de externe evenementen die ik heb gevolgd binnen de minor. Ik vond het interessant om een maatschappelijke en technologische discussie te zien die sterk aansluit bij thema’s als macht, media en technologie. Het evenement liet zien hoe technologie niet alleen technisch is, maar ook cultureel en politiek wordt ingezet. Dit gaf me een breder perspectief op hoe technologie invloed heeft op sociale verhoudingen.

Samenvatting

Het evenement Techwapens van het feminisme ging over hoe feministen technologie gebruiken om online tegenmacht te bieden, bijvoorbeeld tegen vrouwenhaat en de manosfeer. Er werd gesproken over sociale media, podcasts en andere digitale middelen als instrumenten voor activisme. Het event maakte duidelijk dat technologie zowel kan onderdrukken als emanciperen, afhankelijk van hoe deze wordt gebruikt.

Nieuwe inzichten

Wat ik vooraf nog niet goed besefte, is hoe bewust en strategisch feministische bewegingen omgaan met digitale platforms. Het gaat niet alleen om protest, maar ook om storytelling, zichtbaarheid en het slim inzetten van media. Dit sluit goed aan bij de minor, omdat het laat zien hoe technologie en communicatie vormgeven aan maatschappelijke verandering.

Wat ik anders ga doen

Door dit evenement ga ik kritischer kijken naar de rol van sociale media en algoritmes in maatschappelijke discussies. Concreet wil ik onderzoeken hoe bepaalde online platforms bijdragen aan polarisatie, maar ook hoe ze kunnen worden ingezet voor positieve verandering. Ik wil hierbij minder uitgaan van aannames en meer analyseren hoe technologie in de praktijk werkt.

Interessante sprekers

Eva Hofman
Eva Hofman leidde het gesprek en bracht veel voorbeelden uit haar journalistieke werk in. Ze wist abstracte thema’s zoals online macht en gender heel concreet te maken. Ik vond haar interessant omdat ze technologie benadert vanuit cultuur en media, en niet alleen vanuit techniek.

Süeda Isik
Süeda Isik sprak over hoe jongeren omgaan met sociale media en feministische thema’s online. Haar perspectief maakte duidelijk dat activisme ook ontstaat in alledaagse online interacties. Ik vond haar bijdrage interessant omdat ze liet zien hoe nieuwe generaties technologie op hun eigen manier inzetten.

Nieuwe bronnen

Het boek Man neem vrouw van Eva Hofman
De Balie-podcast over Techwapens van het feminisme, waarin het gesprek verder wordt uitgediept

Mee eens

Ik was het eens met de gedachte dat technologie nooit neutraal is en altijd bepaalde machtsstructuren weerspiegelt. Het idee dat feminisme technologie niet afwijst, maar juist probeert te herdefiniëren, vond ik sterk en relevant voor deze minor.

Mee oneens

Hoewel ik het eens was met veel kritiek op technologie en online machtsstructuren, vond ik sommige uitspraken te optimistisch over wat online activisme kan bereiken. Er werd soms gesuggereerd dat sociale media voldoende zijn om structurele ongelijkheid tegen te gaan. Ik denk juist dat deze platforms zelf onderdeel zijn van het probleem, omdat ze worden gestuurd door commerciële belangen en algoritmes die polarisatie versterken. Zonder grotere veranderingen op beleids- en platformniveau blijft de impact volgens mij beperkt.

Externe evenementen

ASML: onderhandelings-chip in een geopolitieke thriller (De Balie)

Dit evenement gaf mij inzicht in een heel andere kant van technologie dan waar we in de minor vaak mee bezig zijn. De focus lag niet op design of creativiteit, maar op geopolitiek, macht en internationale afhankelijkheid. Ik vond het interessant om te zien hoe één technologisch bedrijf zo’n grote rol speelt in wereldwijde politieke spanningen.

Samenvatting

Het evenement ging over de geopolitieke rol van ASML en de afhankelijkheid van chiptechnologie wereldwijd. Er werd besproken hoe landen als de Verenigde Staten en China technologie inzetten als strategisch drukmiddel. Het gesprek liet zien dat technologische innovatie sterk wordt beïnvloed door politieke belangen en internationale machtsverhoudingen.

Nieuwe inzichten

Wat ik vooraf niet wist, is hoe uniek de positie van ASML is binnen de wereldwijde chipindustrie. Ook werd duidelijk hoe exportbeperkingen en politieke besluiten directe invloed hebben op technologische ontwikkeling. Dit is relevant voor de minor omdat het laat zien dat technologie nooit losstaat van economie, macht en ethiek.

Wat ik anders ga doen

Na dit evenement ga ik technologie meer bekijken vanuit een geopolitiek perspectief. Concreet wil ik bij technologische ontwikkelingen vaker onderzoeken welke landen, bedrijven of machtsblokken er invloed op uitoefenen. Ook ga ik nieuws over technologie minder als “neutraal” zien en meer letten op de politieke context erachter.

Interessante sprekers

Haroon Sheikh
Haroon Sheikh sprak over technologie in relatie tot spionage, staatsmacht en veiligheid. Hij liet zien hoe technologische kennis zelf een strategisch wapen kan zijn. Ik vond hem interessant omdat hij abstracte geopolitieke processen concreet maakt met journalistieke voorbeelden.

Rem Korteweg
Rem Korteweg gaf duiding aan de internationale spanningen rondom chiptechnologie en de positie van Europa. Zijn bijdrage hielp om de rol van ASML te plaatsen binnen bredere machtsverhoudingen tussen grootmachten. Ik vond dit interessant omdat hij technologie koppelt aan lange-termijn geopolitieke strategieën.

Nieuwe bronnen

Achtergrondartikelen en analyses van Huib Modderkolk over technologie en veiligheid
Publicaties en interviews van Rem Korteweg over geopolitiek en Europa

Mee eens

Ik was het eens met de stelling dat technologie tegenwoordig een strategisch machtsmiddel is in geopolitiek. Ook vond ik het overtuigend dat Europa bewuster moet omgaan met zijn technologische positie en niet volledig afhankelijk moet zijn van andere grootmachten.

Mee oneens

Tijdens het evenement lag de nadruk sterk op controle en regulering van technologie. Hoewel ik begrijp waarom dit belangrijk is, vond ik dat er weinig aandacht was voor de mogelijke negatieve gevolgen voor innovatie en internationale samenwerking. Te strenge beperkingen kunnen technologische vooruitgang afremmen, terwijl samenwerking juist ook kansen biedt.

The People vs AI (Pakhuis de Zwijger)

The People vs AI was een extern evenement dat goed aansloot bij de thema’s van de minor. Ik vond het interessant om te zien hoe kunstmatige intelligentie niet alleen technisch wordt besproken, maar vooral vanuit maatschappelijk en menselijk perspectief. Het evenement liet zien dat AI veel invloed heeft op het dagelijks leven van mensen, vooral wanneer het wordt gebruikt door overheden.

Samenvatting

Het evenement The People vs AI ging over het gebruik van AI en data binnen de publieke sector, zoals bij gemeenten. De sprekers bespraken welke risico’s dit met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het gebied van privacy, discriminatie en transparantie. Centraal stond de vraag hoe technologie eerlijker en inclusiever kan worden ontworpen, zodat deze voor iedereen werkt.

Nieuwe inzichten

Wat mij vooral is bijgebleven, is dat AI-systemen al op veel plekken worden gebruikt waar je dat misschien niet direct verwacht, zoals bij gemeentelijke diensten. Deze systemen kunnen grote gevolgen hebben voor mensen, bijvoorbeeld bij beslissingen over hulp of controle. Voor de minor is dit relevant, omdat het laat zien dat technologie nooit neutraal is en altijd invloed heeft op de samenleving.

Wat ik anders ga doen

Door dit evenement ga ik bij technologische projecten meer nadenken over wie er invloed heeft op een systeem en wie niet. Concreet wil ik bij toekomstige opdrachten niet alleen kijken naar hoe iets werkt, maar ook naar voor wie het is bedoeld. Ook wil ik vaker kritisch nadenken over ethiek en verantwoordelijkheid bij het ontwerpen of gebruiken van AI.

Interessante sprekers

Kristina Weißmüller
Zij sprak over hoe belangrijk het is dat verschillende groepen mensen worden meegenomen bij het ontwerpen van AI-systemen. Ik vond haar interessant omdat ze duidelijk uitlegde waarom representatie belangrijk is en hoe technologie anders kan uitpakken voor verschillende groepen.

Douwe Schmidt
Hij gaf voorbeelden uit de praktijk van hoe AI al wordt gebruikt binnen de gemeente Amsterdam. Zijn bijdrage maakte het onderwerp heel concreet en liet zien dat ethische vraagstukken niet alleen theoretisch zijn, maar ook echt spelen in het werkveld.

Nieuwe bronnen

Programma’s en publicaties van Pakhuis de Zwijger over AI en maatschappij
Ontwerptools en projecten die tijdens het event werden genoemd, waarin AI en macht visueel worden gemaakt

Mee eens

Ik was het eens met de stelling dat AI alleen eerlijk kan zijn als er goed wordt nagedacht over wie meebeslist. Het is belangrijk dat technologie niet alleen door experts wordt ontworpen, maar ook rekening houdt met verschillende perspectieven. Dit sluit goed aan bij de minor, waarin kritisch kijken naar technologie centraal staat.

Mee oneens

Soms werd de indruk gewekt dat het betrekken van burgers automatisch zorgt voor betere en eerlijkere AI. Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Zonder duidelijke regels en verantwoordelijkheid kan deze betrokkenheid ook oppervlakkig blijven. Volgens mij is er naast participatie ook sterke wetgeving en controle nodig.

Switching Software

Gebruik je het alternatief nog steeds? Waarom wel/niet?
Ik gebruik Mozilla Firefox nog wel, maar vooral omdat ik eraan gewend ben geraakt, niet omdat ik het per se beter vind. De browser werkt prima, maar ik merk geen grote voordelen ten opzichte van mijn vorige browser. Sommige dingen voelen zelfs iets minder soepel aan dan bij Microsoft Edge, vooral qua snelheid en integratie met andere software.

Hoe heeft deze switch je kijk op privacy en “gratis software” beïnvloed?
De overstap heeft me wel iets bewuster gemaakt van privacy en dat “gratis software” vaak geld verdient via data. Tegelijkertijd merk ik dat privacy in de praktijk voor mij geen doorslaggevende factor is in dagelijks gebruik. Ik let er meer op dan eerst, maar het heeft mijn gedrag niet drastisch veranderd.

Zou je nog een volgende switch willen proberen? Zo ja, welke en waarom?
Ik zou eventueel nog een andere browser willen proberen, maar niet uit enthousiasme. Meer uit nieuwsgierigheid of omdat het moet voor een opdracht. Zolang een browser gewoon goed werkt, zie ik zelf weinig reden om vaak te wisselen.

Welke tip zou je aan een medestudent geven die ook wil overstappen?
Mijn tip is om niet te hoge verwachtingen te hebben van zo’n overstap. De verschillen zijn kleiner dan je misschien denkt. Zorg er vooral voor dat je je gegevens goed meeneemt en kijk of het nieuwe alternatief echt bij jouw manier van werken past.

Organiseren klassenevent

Reflectie op de minor

Beste meneer de Jong,

Bij deze een reflectie op de minor ‘Het internet is stuk, maar we gaan het repareren’ die ik volg op de Hogeschool van Amsterdam (HvA).

Wat houdt de minor in?

Binnen deze minor staat de public stack centraal. In het eerste blok hebben we de public stack uitgebreid verkend en leren begrijpen. Kort gezegd is de public stack een open digitale basis die van iedereen is, en niet in handen van grote techbedrijven. Het uitgangspunt is dat overheid en samenleving samen bepalen hoe technologie wordt ingezet, met aandacht voor privacy, transparantie en controle.

In dit eerste blok kwamen verschillende perspectieven aan bod. Elke week bekeken we het internet vanuit een ander invalshoek binnen de public stack. We begonnen met ethiek, waarbij we stilstonden bij de afwegingen die worden gemaakt tijdens het ontwerpen van een applicatie en de mogelijke gevolgen daarvan. Vervolgens keken we vanuit ICT naar hoe applicaties op het internet terechtkomen. Daarna kwamen ook de perspectieven van recht, economie en design aan bod.

Voor elk van deze perspectieven maakte ik opdrachten die ik vervolgens verwerkte in mijn portfolio. Daarnaast moest ik in dit blok een plan van aanpak opstellen voor mijn Commons Challenge. Dit hield in dat ik zelf een bijdrage leverde aan een common: iets wat door de gemeenschap wordt onderhouden, zoals Wikipedia of OpenStreetMap. Ook bezocht ik externe evenementen die aansloten bij het thema van de minor.

Aan het einde van dit eerste blok voerde ik een afsluitend gesprek waarin ik mijn portfolio heb besproken. Dit gesprek werd afgesloten met een 7,5, waarmee ik de eerste 15 studiepunten behaalde.

In het tweede blok werkten we in groepsverband aan een opdracht van een externe opdrachtgever. Om deze opdracht gestructureerd aan te pakken, werkten we met sprints op school. In de eerste week verkenden we de opdracht, gevolgd door het opstellen van een plan van aanpak in de tweede week. In de derde week bedachten en werkten we drie ideeën uit. Daarna maakten we een proof of concept.

In de daaropvolgende weken ontwikkelden we een prototype, testten en verbeterden we dit, en stelden we uiteindelijk een adviesrapport op. Ook in dit blok was het verplicht om twee externe evenementen te bezoeken die aansloten bij het onderwerp van de minor.

Net als in het eerste blok sloot ik ook dit blok af met een eindgesprek, goed voor opnieuw 15 studiepunten.

Mijn kijk op technologie en publieke waarden

Deze minor heeft mijn kijk op technologie veranderd. Vooraf zag ik technologie vooral als iets praktisch en functioneels dat het leven makkelijker maakt. Tijdens de minor heb ik geleerd dat technologie niet neutraal is. Achter elke app, website of digitaal systeem zitten bewuste keuzes die invloed hebben op hoe mensen ermee omgaan en wie er voordeel van heeft. Daardoor kijk ik nu kritischer naar de digitale wereld en stel ik mezelf vaker vragen zoals: wie bepaalt hoe een platform werkt, wat gebeurt er met onze data en wie heeft daar uiteindelijk baat bij? Tegelijk heb ik geleerd dat technologie ook anders kan worden ingericht, met meer aandacht voor publieke waarden zoals privacy, transparantie en inclusiviteit.

Daarnaast ben ik me meer bewust geworden van hoe technologie is opgebouwd. Vooral de onderliggende infrastructuur van het internet speelt een grote rol in wie de controle heeft. Als deze infrastructuur commercieel of gesloten is, heeft dat directe gevolgen voor gebruikers. Ook heb ik geleerd dat waarden niet achteraf aan technologie toegevoegd kunnen worden, maar al vanaf het begin meegenomen moeten worden in het ontwerp. Verder is duidelijk geworden dat verandering niet alleen bij individuele gebruikers ligt, maar vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen, zoals overheden, ontwerpers en ontwikkelaars.

Tot slot heb ik ook veel over mezelf geleerd. Ik merkte dat ik technologie vaak beoordeelde op gebruiksgemak en efficiëntie, maar nu bewuster kijk naar de maatschappelijke impact van digitale oplossingen. Daarnaast ontdekte ik dat ik sterker ben in kritisch en conceptueel nadenken dan ik dacht, vooral wanneer theorie en praktijk samenkomen. Ook heb ik ervaren dat samenwerken helpt om vraagstukken beter te begrijpen, doordat verschillende perspectieven samenkomen.

Hoogtepunt van deze minor

Het grootste hoogtepunt van deze minor vond ik de Commons Challenge. Dit onderdeel sprak mij het meest aan, omdat ik hierbij niet alleen theoretisch bezig was, maar ook daadwerkelijk iets heb bijgedragen aan een bestaande common. Het idee dat je werkt aan iets wat door en voor de gemeenschap wordt onderhouden, maakte het project betekenisvoller dan veel andere schoolopdrachten.

Tijdens de Commons Challenge leerde ik anders kijken naar eigenaarschap en verantwoordelijkheid binnen digitale systemen. In plaats van werken voor een commercieel platform, stond het collectieve belang centraal. Dit zorgde ervoor dat ik bewuster nadacht over publieke waarden zoals toegankelijkheid, transparantie en duurzaamheid. Ook vond ik het prettig dat ik veel vrijheid had om zelf invulling te geven aan mijn bijdrage, wat mijn motivatie vergrootte.

De Commons Challenge liet mij zien dat technologie niet alleen ingezet kan worden voor winst of efficiëntie, maar ook voor maatschappelijke waarde. Dit inzicht sluit goed aan bij de kern van de minor en heeft mijn kijk op technologie verder verdiept.

Wat ik meeneem naar mijn beroepspraktijk

Het belangrijkste wat ik meeneem naar mijn toekomstige beroepspraktijk is het besef dat waarden een vaste plek moeten krijgen in het ontwerpproces. Deze minor heeft mij geleerd dat aspecten zoals privacy, transparantie, inclusiviteit en autonomie niet iets zijn wat je achteraf toevoegt, maar al vanaf het begin meegenomen moeten worden in de keuzes die je maakt.

Wat terug zou moeten komen in het curriculum van mijn opleiding

Vanuit mijn opleiding Bedrijfskunde vind ik dat onderwerpen rondom technologie, publieke waarden en de invloed van Big Tech standaard terug zouden moeten komen in het curriculum. Binnen de opleiding ligt de focus nu vooral op efficiëntie, bedrijfsprocessen, verdienmodellen en strategie, terwijl de maatschappelijke impact van digitale technologie daarin nog weinig aandacht krijgt. Juist omdat bedrijven steeds digitaler worden, is het belangrijk dat toekomstige bedrijfskundigen begrijpen welke gevolgen technologische keuzes hebben voor klanten, medewerkers en de samenleving.

Met vriendelijke groet,

Niek van den Berg